León.Capital preview video 01 from tttp on Vimeo.

Musac, León, Spain, 24 sep 2011

Share

Share

A vuelo de pájaro, Barcelona

Share

Share

Artam 21

artam magazine pdf (tr)

Dijital sanatlar, yalnızca yeni medya, bilgisayar ve internet ortamında gerçekleştirilen illüstratif tasarım ya da dekoratif imgeler değil; izleyicinin katılımına açık, oyuncu bir etkileşim öneriyor. Bu etkileşim,  salt eğlenceye yönelik sanatsal bir deneyim yarattığı kadar, sosyo-eleştirel,  jeo-politik, tarihsel ve siyasi okumalar da geliştirebiliyor. Fluxus’un yeni medya performans sanatları[1], kavramsal sanatın düşünsel alanı, bilgisayar grafik ve animasyonları, sanal ve internet sanatları, etkileşimli sanat teknolojileri gibi geniş bir skalayı kapsayan dijital sanatlar, yaklaşık yarım yüzyıldır paylaşım alanlarını genişletmeye devam ediyor. Resim ve heykel gibi geleneksel sanatlar, elli sene evvel ne anlama geliyorsa, bundan bir elli sene sonra dijital sanatlar aynı şekilde klasikleşerek, sanat tarihindeki yerini sağlamlaştıran bir konuma doğru ilerliyor. Güncel sanatın belirgin malzemelerinden biri olan dijital sanatlar, günümüz sanatına yön veren, modern ve güncel sanat tarihi yazımında rol oynayan kurumların, son yıllardaki sergi planları ve tartışma serilerinde sıkça yer aldı. Geçtiğimiz sene Victoria & Albert Müzesi’nin (Londra) süreli sergiler programında yer verdiği, Decode: Dijital Design Sensations sergisi, Daniel Brown, Golan Levin ve Daniel Rozin isimlerin yer aldığı, bu alanda yapılan önemli sergilerden biri. Dokunulduğunda ışıkları yanan enstelasyonlar, sese duyarlı yazılım programları ile çalışan dijital imgeler, Dünya üzerindeki uçakların uçuş rotaları gösteren haritalar, projeksiyonla duvara yansıtılan baloncuk görselleri ile oyuna çağıran, çok katmanlı ve renkli bir seyir sundu. Müzenin kafesinde, sergiye katılan sanatçılardan biri olan Mehmet Akten ile konuştuğumda, onun teknolojiyi kullanan matematik kafası ve sanatsal duyumsallığı kavrayan estetik yaklaşımına daha yakından şahit oluyorum. Sergiye ‘Body Paint’ adlı interaktif bir enstelasyonla, diğer bir deyişle katılımcı bir yerleştirme-heykel ile katılan Akten, seyircinin hareketine göre resim yapan bir yazılım geliştirmiş. Boş bir tuvali çağrıştıran beyaz bir perde önüne gelen izleyici,  hiçbir yere dokunmaksızın elini havaya kaldırıp hareket ettirdikçe, bu hareket doğrultusunda kendiliğinden resim yapılıyor. ‘Küçük bir çocuk, nasıl yağmur suyu biriken yolda, üzerine sıçrayacak olan çamurdan korkmadan yürür, atlar…Çalışmalarımı ilk defa deneyimleyen insanlarda da aynı coşkuyu yaratmak istiyorum.’  dediğinde, yaratmayı amaçladığı duyumun ne denli temel ve içsel bir  karşılığı olduğu fark ediliyor. ‘Klasik dönemde heykeltraş için mermeri ne ise, benim için de yazılım sistemi, ve yeni medya teknolojileri aynı anlama geliyor.’

Aynı sene (2009)  Tate Britain, Resolutely Analogue?: Art Museums in Digital Culture başlığı altında, konuşma ve tartışma programı düzenledi. Sanat müzelerinde, dijital kültür, sosyal konular ve dijital estetik gibi temalar, sanatçı, araştırmacı, eğitimci, küratör ve sanat yöneticileri tarafından tartışıldı. 2008 senesinde,  Moma, Modern Sanatlar Müzesi, New York, Design and The Elastic Mind sergisine yer vermesi de, dijital sanatların giderek daha fazla sanatçı tarafından uygulandığı, daha çok izleyici ile buluştuğu, sanat eleştirisi ve teorisi alanında giderek daha çok araştırma konusu olduğunu hatırlatıyor. Sergi katalogunda Real Time Rome isimli çalışması ile katılan Burak Arıkan,  yeni medya sanatlarını politika, ekonomi ve network gibi başlıklarla çalışan, bir çok performans, konuşma dizisi ve sergi gerçekleştiren, güncel sanatın aktif katılımcılarından biri. Arıkan, dijital sanat ve medya kültürü üzerine düzenlenen en önemli festivallerden biri olan Ars Electronica’ya 2006 senesinde yine aynı çalışması ile katılmıştı.

1979’dan bu yana Avusturya’nın Linz kentinde, gerçekleşen festival, yine aynı isimli, Ars Electronica sanat merkezine sahip. Sanat, teknoloji ve toplum gibi kavramları birbirinden bağımsız ele almamaya özellikle dikkat eden, dijital sanat mabetlerinden biri. Yeni medya ve dijital sanatlar, Türkiye’de gerek kurumsal gerekse bağımsız sanat mekanlarının içine giren, aktif  bir alan. 2002 senesinde küratör Başak Şenova ,Emre Erkal ve Erhan Muratoğlu tarafından kurulan ‘NOMAD’ [2] bu alanda Türkiye’deki ilk girişimlerden biri. Farklı sanat disiplinlerinin de merceğinde, dijital sanatta yeni modeller deneyen ve üreten bağımsız bir kuruluş. Dijital kültüre yönelik projelerle, bölgesel sınırlar arasında güçlü iletişim kurmayı hedefleyen NOMAD, bugüne kadar birçok festival, sergi, performans, deneysel film gösterimleri, multi medya etkinlikleri, dersler, paneller ve yayınlar gerçekleştirmiştir. Uluslar arası sanat, teknoloji ve kültür etkinlikleri düzenleyen 22 ülkeden oluşan, The Upgrade International’ network’ü genişleyen NOMAD, İstanbul’un yeni medya sanatçılarını, akademisyenlerini, küratörleri ve dijital kültürün diğer aktörlerini buluşturan toplantılar düzenliyor. Geçtiğimiz sene, ZKM, Sanat ve Medya Merkezi, (Karlsruhe) iş birliğinde, Santral İstanbul’da gerçekleşen ‘Haritasız: Medya Sanatlarında Kullanıcı Çerçeveleri’ dijital ve interaktif sanat alanında gerçekleşen ilk geniş ölçekli sergi olarak İstanbullu izleyiciler ile buluşmuştu.

Dijital sanat, teknolojinin kullanımı yaygınlaştıkça,  temsiliyeti artan ve çeşitlilik gösteren bir disiplin. Özellikle internetin, iletişim, bilgi teknolojileri ve enformasyona erişim kapasitesi ve hakimiyet alanının artması, toplumdaki kültürel rolünün giderek belirleyici bir rol kazanması; bu alandaki araştırmaların çoğalmasına neden oldu. İnternet ve medya politikalarının, etki alanını 1990’ların ikinci yarısında keşfeden ve bu konuda aktif olarak çalışan sanatçı Daniel G. Andujar, farklı katman ve yöntemleri bir araya getirdiği çalışması, ‘Postkapital’ (2004)  ile mimari, küratöryel ve sanatsal anlamda bütünlüklü bir yapı kuruyor. Sanatçının,  yeni medya teknolojilerine yaklaşımı, internet sistemini ve algı biçimlerimiz ve kontrol mekanizmaları hakkında yeniden düşünmeye yönelik. ‘Postkapital’ yüz binlerce video, ses, görsel ve bilgi arşivinin sanatçı tarafından toplanması, ve bunun estetik ve eleştirel bir biçimde sunulmasından oluşan koca bir dünya. Reklam görselleri, bilgisayar oyunları, youtube videoları, anonim fotoğraflar, Industrial Worker (1911) dergi kapağındaki ‘Kapitalizm Piramid’i posteri ve buna atıfta bulunan bir enstelasyon…  Postkapital, sanatçının internetten topladığı ve arşivlediği birçok materyalden oluşan, kendi bağımsız sistemini oluşturan büyük bir enstelasyon, bir sergi ve bilgi kaynağı. Çalışmanın en önemli aşaması, öncesinde yapılan araştırma süreci, ve tüm bu imge ve bilgi yığınını yeniden kurgulayıp, farklı okumalar geliştirmeye açması.

Tarihsel ve Politik Bir Kod

Postkapital’in çıkış noktası, tıpkı bir teorisyenin üzerine çalışıp sav geliştirmesi gibi belirlenmiş olsa da, yaklaşım biçimi güncel sanat pratiği doğrultusunda kurulmuş. Kavramsal çerçeve,  Andujar’ın, yazar arkadaşı Ivan de La Nuez ile  birlikte iki sene boyunca süren (2004-2006)   konuşma ve araştırmaları sonucu ortaya çıkan, kategoriksel ve sosyo-politik bir terim. Berlin duvarının yıkılışının ardından girilen süreci ve Doğu Avrupa’daki dönüşümü tanımlamak için kullanılan ‘post-komünizm’ yerine; bu sürecin daha geniş coğrafyalardaki sosyal ve politik etkisini dahil edip,  kapsayıcı bir şekilde yorumlayarak ‘post-kapital’ tanımı öneriliyor. Liberalizmin giderek daha çok Ortodokslaşması, ve daha az demokratikleştiğine dayanan bu sav; Berlin duvarının çöküşü (1989) ve  11 Eylül saldırıları (2001) arasındaki zaman dilimini Postkapital olarak değerlendiriyor. Kapitalin, aynı zaman da başkent ve ana para gibi çeşitli anlamlar taşıması, Andujar’ın farklı okumalara yol açan çalışmasını kuvvetlendiriyor. Kavramsal zeminini, politik ve tarihsel bir  tanımlama ile belirleyen çalışma, sanatçının oluşturduğu arşivin yeniden düzenlenmesi ile gerçekleşen bir sanat işine dönüşüyor. Özünde, sosyo-eleştirel bir terim olan Postkapital, izleyicinin paylaşım ve kullanımına açık, multimedya enstelasyonu olarak işliyor. Tarihi ve politik bir kırılma noktasını kodlayıp, bu kodu dönüştürüp, sanatsal  alanda hem estetik hem de eleştirel bir söylem üretiyor.

Bilgiye Erişim / Copyleft

Sanatçı, Postkapital olarak değerlendirdiği bu süreci tarif etmek ve yeni, olası okumalara enformayon sağlamak için internetten indirdiği anonim imge, video ve ses gibi dökümanları, veri tabanında arşivliyor. Kent, ekonomi, politika, sanat, sosyoloji gibi konularda enformasyon içeren sistem, büyük bir kütüphane gibi çalışıyor. Bu veri tabanı, serginin kilit noktası. Andujar, her ne kadar bu verileri internetten toplamış olsa da, oluşturduğu arşivi internete geri yükleme hakkına sahip değil. Aslında her internet kullanıcısının erişmeye hakkı varken, sanatçı derlediğinde sorun yaratması, çelişkili bir durum. Ancak,  dökümanlar, sanatçı tarafından düzenlendikten sonra yeniden internete konduğunda, yasal olarak telif hakkı ihlali ortaya çıkıyor.  Bu sebeple arşivin tamanına internet üzerinden ulaşılamıyor. Dolayısıyla, Postkapital arşivi, ancak sergide yer aldığında birarada bulunabiliyor, üstelik izleyicilerin sergiye ‘external ve hard disk’leriyle geldiklerinde,  kopyalanmaya açık. Bu noktada, sergi mekanı, sanatçı ve serginin kurumsal rolü yeniden tanımlanmaya açık, çünkü Andujar, sergi izleyicisi – ya da internet ve arşiv kullanıcılarına zaten erişme hakları olduğu enformasyonu, diğer bir yolla sağlamış oluyor. Bir anlamda, sergi mekanı enformasyon paylaşımının özgürce yaşandığı bir alana dönüşüyor. Burada üzerine düşünülmesi gereken bir diğer nokta, bilgiye nasıl ulaştığımız ve nasıl eğitildiğimiz. Bilgiyi yaratan, yayan, oluşumuna katılan, kullanan ve manüpüle eden toplumun, bilgiye erişim için artık kütüphaneye gitme zorunluluğu yok,  bunun yerine internet kolay ve hızlı bir şekilde işliyor.  Sanatçının, Postkapital çalışması ile sorduğu en önemli sorulardan biri bilgiye nasıl eriştiğimiz ve bu süreci nasıl kontrol ettiğimiz. Andujar, bilgiye nasıl erişeceğimizin dersini vermiyor, ancak kişisel seçim kapasitemizi harekete geçiriyor. Sosyal içerikli sanatın genellikle düştüğü açmaz olan didaktik yaklaşımdan uzak,  serbest düşünce alanı sağlayan bilinçlendirici bir seyir sunuyor. Andujar, bu konuyla ilgili şöyle diyor ‘Postkapital, bilgi toplumunda halkın ve izleyicinin alışkanlıklarındaki değişimle ilintili, artık bilgiyi üretiken katılım ve yorumlama çağından söz ediyoruz.’

‘Postkapital’ de Araştırma Süreç ve Sergileme

Postkapital, sergi mekanının konsepte göre yeniden üretildiği; tek başına bir sergi, sanat işi ve arşiv. Sergi her defasında, sanatçının arşivden seçtiği imge, video, ses gibi malzemelerin kurgulanmasından oluşuyor. Farklı ülkelerde, çeşitli mekanlarda, küratör ve sergi ekibi ile yeniden tasarlanarak sergileniyor. Sanatçının, her defasında sergide yer vereceği materyallerin seçkisini yapması ve kavramsal çerçevesini oturtması, Andujar’ın bir anlamda ‘küratör’ gibi çalıştığı anlamına da geliyor. Karmaşık, ve çok yönlü olan bu projenin altından kalkmak için, Andujar, tasarımcı, sanatçı, araştırmacı, aktivisit, küratör ve konuşmacı gibi bir rolü farklı biçimlerde uygulayarak çalışıyor. Postkapital, araştırma ve süreç merkezli çalışma. Araştırmaya dayalı-  ‘research based’ olmakla birlikte, aynı zamanda, araştırmacılar için ciddi bir kaynak oluşturuyor. Bu anlamda, sabit, geleneksel bir  enstelasyon gibi değil; çok yönlü,  dönüşlü ve akış sağlayan bir sistem öneriyor.

Postkapital, 53. Venedik Bienali (2009), Seul (2010) ve Bremen (2009) Modern Sanatlar Müzelerinde, ve Almanya’nın ‘kunstverein’ sanat kurumlarında (Würtembergisher Kunstverein, Stuttgart 2009) gibi müze, bienaller ve uluslararası sanat kurumlarında, büyük ölçekli sergiler gerçekleştirdi. Geçtiğimiz sene, müze ve özel koleksiyonlarda da yerini almaya başladı. Proje, aynı zamanda 2009, Venedik Bienali Türk pavyon küratörlüğünü üstlenen Başak Şenova tarafından bu sene Postkapital’i İstanbul’a taşıdı. (Opal Sanat Merkezi, Nisan 2010) Başak Şenova’nın aynı zamanda tasarımcı olması, küratöryel eğitimi ve deneyimlerinin yanısıra, sergiyi mekana uygularken kurduğu dil ile kendini belli ediyor. Postkapital’in kavramsal işleyişini, serginin iç mimarisi ve tasarımında, mekanla birlikte düşünen ve işleyen şekilde  bir formüle etmişti. Sanatçı ve küratörün ortak çalıştığı bu tasarım, İstanbul’da küratöryel çalışmalar adına olduğu kadar, aynı zamanda güncel sanatın olanakları ve kolektif çalışma biçimleri üzerine de önemli bir sergiydi.

Postkapital arşivi, izleyiciler tarafından yorumlanmaya, arşive eklemeler yapmaya, ve paylaşıma açık bir şekilde büyümeye devam ediyor. Politik bir kodlamayı, sanata dönüştürmenin en etkili ve bağımsız yöntemlerinden birini üretiyor. www.postcapital.org

[2] http://www.nomad-tv.net/

Share

4982076549_2498faa6d1_b

Share

CEM ERCİYES Kültür Sanat 05/05/2010 Radikal

Tophane Art Walk, yani Tophane Sanat Turu, bu civardaki galerilerin güç birliğinden doğmuş, parlak bir fikir. Ayda bir Pazar, Galatasaray’daki Apel’den başlayıp, arada Cihangir’deki Daire Sanat’a uğrayıp Çukurcuma’ya iniyor ve Pi Arworks, Outlet, Non, Rodeo ve Depo’daki sergileri görüyorsunuz. Bu galerilerin, sanat piyasasının ağır topları yerine gençlere ve alternatif işlere meraklı yerler olması, bu güç birliğini daha da mümkün kılmış. Gününü bu galerileri dolaşarak geçiren izleyici için de bütünlüklü bir tur imkanı doğuyor.
Benim mutat turum da bu ‘Art Walk’ pazarına denk geldi. Geçenlerde bizim Radikal Cumartesi yapmıştı, bu ay da Milliyet’te Yasemin Bay’ın yazısı çıkınca, ben de kendimi ‘sanat turu’ kalabalığının içinde buldum. Galerilerin yüzünde güller açıyor; günde yüze yakın ziyaretçi pek olur şey değil çünkü.
Apel’deki Canan Göknil sergisi, kitapla resim sanatının buluştuğu, duygusal ve oyuncaklı bir sergi. Aynı mekânda açılan Mürüvvet Türkyılmaz’ın ‘Zamansız Aşınma’ sergisi ise etkileyici. Türkyılmaz’ın kulağına çalınan, zihninden geçen cümleleri sanki yazıya, ama aslında çizgiye dönüştürerek yaptığı desenler harika. Bir de Outlet’teki ‘Seyir Terası’ sergisi dikkat çekici. Outlet sanatçılarının belirgin politik duruşunun da biraz kıyısında duran bir sergi bu. Son yıllarda ha bire şaşırtıcı sanatçılar çıkartan İzmir’den Tufan Baltalar, doğadaki bir yürüyüşün tüm dinginliğini, yalnızlığını, yavaşlığını hissettiren küçük resimlerini sergiliyor. Sanki o resimlerdeki detayların üç boyutlu hallerini çağrıştıran seramik, ahşap heykeller ise küçük birer biblo gibi. Neticede, ev içine hapsolmuş bir ruhun tabiat düşü gibi şiirsel bir cümle kurduruyor bu sergi insana.
‘Endüstri Devrimi Bitti. Biz Kazandık’ gibi iddialı bir sergi adının arkasında ne var, merak etmemek mümkün değil. Neyse ki Galeri Non’daki Esat C. Başak sergisi, işçi sınıfının zaferini ilan etmeye soyunmuyor. Onun derdi, biraz ‘modern hayatla’. Akla hayale gelmedik kolajların sergisi bu. Sanki, en az yarım asırlık bütün matbuatı taramış, son derece alakasız metinler, resimler ve afişleri bir araya getirip biraz dalgacı, bolca muhalif ve gayet de yaratıcı ‘işler’ çıkartmış. Erotik fotoğraflar, gazete haberleri, ilaç prospektüsleri, çizgi roman sayfaları, ilanlar bir araya gelip sözünü esirgemeyen kolajlara dönüşüyor. Bir de gözlük ve Gilette sapı kullanılarak üretilmiş, ‘Evrenin Askerleri’ filminden fırlamış uzaylı örümcekler var ki, onlar da artık heykel sanatının sınırları içine giriyor. Bunların hepsi bağlamından kopartılıp hınzır biçimde bir araya getirimiş hazır nesneler. Nitekim, Burda dergisinin patron kâğıtlarından biri, üzerindeki kocaman ‘Hazır nesneler herkese aittir’ yazısıyla bir köşede durup, bu mevzuyu özetliyor.
Esat C. Başak, matbuat âleminin ürettiği hazır malzemeyi hınzırca dönüştürürken, Balat’taki Opal Çağdaş Sanat Mekânı’nda internetin ‘dijital’ aleminden seçilenler birer ‘hazır nesne’ye dönüşüp, bir başka cesur sergi olarak karşımıza çıktı. Yeni açılan mekandaki Danile Garcia Andujar sergisi, insanlığın neredeyse tüm görüntü, ses, yazı birikimini ve üretimini yüklediği internet ağından ‘sadece’ 250 bin dosya indirmiş. Bu malzemeden oluşan ‘Postkapital’ adlı sergi, endüstri toplumunun ardından kurulan bilgi toplumunu ele alıyor. Andujar, Berlin Duvarı’nın yıkıldığı 1989’dan ‘ikiz kuleler’in yıkıldığı 2001 yılına kadar olan döneme bakıyor ve bunun ‘post komünist’ değil, ‘post kapital’ olduğunu savunuyor. Yıkılan Berlin duvarının yerine, hayatlarımıza örülen yeni duvarların peşine düşüyor. Hakikaten, bir kısmı video ve fotoğraf olarak sunulan görüntüler finans ve siyasetin nelere kadir olduğunu gösteriyor. Üstelik bu görüntülerin önemli bir kısmı ‘haber’ ve ‘reklam-tanıtım’ için üretilmiş. Yani aslında ‘postkomünist’ dönemin tanıtım enstrümanları olan görüntüler bir araya gelince etkili bir eleştiriye, ‘postkapital’ dönemin ispatına dönüşmüşler. İnternetin karmaşasına uygun sergi düzenlemesi için de ‘mekân dönüştürme’ ustası Başak Şenova’yı tebrik etmek şart. Opal’e gidecek olanlara bir de sergi kitabını alıp ‘internet bir plajdı’ adlı metni okumalarını öneririm, ‘özgür iletişim ağı’nın nasıl ticari bağımlılıklara dönüştüğünü görmesi için..

Share

Daniel Garcia Andujar, büyük bir dönüşümün yaşandığı 90’ları ‘PostKapital dönem olarak adlandırıyor. FOTOĞRAF: MUHSİN AKGÜN

28/04/2010 02:00

DİDEM YAZICI (Arşivi)

İSTANBUL – Başak Şenova küratörlüğünde açılan Plato Meslek Yüksek Okuluna bağlı Opal Çağdaş Sanat Mekanının ilk sergisi Daniel Garcia Andujar’ın ‘PostKapital’ adlı çalışması oldu.
‘Postkapital’, sadece gidip izlenerek tüketilebilecek bir sergi değil. İzleyicinin pasif bir tüketici değil, kültürel sürecin aktif bir kullanıcısı olmasından yola çıkarak, etrafımızdaki enformasyon yığınıyla kurduğumuz ilişkiye dair öneriler geliştiriyor. Sergi, birbirine bağlı ‘tag’lerle, konu ve başlıklarla, ekonomi, politika ve şehir üzerine 250 binden fazla ses, video, fotoğraf, yazı gibi ‘belgeyi’ paylaşıma açan bir arşiv sunuyor.
Daniel Garcia Andujar, çalışmaları  Pekin, Stuttgart ve geçtiğimiz Venedik Bienali Katalan Pavyonu gibi birçok yerde sergilenen bir isim.
‘Postkapital’ her ne kadar didaktik, ekonomik bir terimi çağrıştırsa da, aslında sanatçının 90’ların sonundan, 2000’lerin başına kadar olan 10 yıllık süreci yorumlamak için kullandığı bir ‘ara’ dönem. Sanatçının kendi geliştirdiği bu sav, Berlin duvarının yıkılışı ve 11 Eylül saldırısı gibi kolektif hafızada yer etmiş kırılma noktalarını temel alıyor. Andujar’a göre, Berlin duvarı, bir metafor; yıkılıyor ama Dünya’nın birçok yerinde farklı ideolojik duvarlar yeniden inşa ediliyor. Bu süreç içinde ekonomik krizler, savaşlar, ayrımcılık ve sosyal eşitsizlikler devam ediyor. Diğer yandan medya, hayatı yaşama ve algılama biçim ve seçimlerimizi kontrol etmek için baskın ve popülist bir dil kullanarak gerçekliği kurguluyor. Bu görsel gürültü içinde, aldığımız enformasyonu, nasıl bilgiye dönüştürdüğümüz sanatçının en çok önemsediği sorulardan biri. Söz konusu dönemde internetin yaygınlaşması bu soruları daha karmaşık hale getiriyor. Andujar’ın ortaya attığı soru üzerinde düşünmeye değer: ‘Artık müze arşivlerini ziyaret etmiyoruz, enformasyon ile kurulan ilişki tamamiyle farklı. Dijital bir panaromanın, arşivin içinde yaşıyoruz. Bu arşivin içinde nasıl yaşayacağımız kontrol edilmiyor, dolayısıyla seçmeyi öğrenmemiz gerekiyor. Yüzyıllar önce, kutsal kitapları yorumlamak için, resimler yapılıyordu. Şimdi de büyük bir değişim sürecindeyiz ve aynı soruyu soruyoruz; enformasyonu bilgiye nasıl dönüştürüyoruz ve bu süreci kontrol ediyoruz?’
Sergi, temelde www.postkapital.org sitesinde  yer alan arşivin, görsel, video, bilgisayar ağı ve yerleştirmelerle kurulmasından oluşuyor. Sanatsal strateji, tek tek sergilenen materyallerden çok, arşivin ve fikrin kendisinde ifade buluyor. Başak Şenova, mekan kurgusu ve sergi ilişkisini sorduğumda şu sözlerle yanıt veriyor, “Projenin kalbi olan web sitesi www.postcapital.org ilk başta takip etmesi ve algılaması pek de kolay olmayan bir yapı olarak kullanıcının karşısına çıkıyor. Kullanıcı, web sitesinde kendi yolunu çizip bağlantılar üzerinden ilerledikçe sitenin içeriğini anlamaya ve ulaşmak istediği ‘ağlarla birbirine bağlanan’ veriye ulaşabiliyor. Sanatçıyla birlikte üzerine çalışıp, Opal’de uyguladığımız serginin mekânsal tasarımı bu deneyimi fiziksel bir mekanda tekrarlıyor.  İzleyiciyi ‘kullanıcı’ kabul edip, öncelikle yönlendirme konusunda ona seçenekler sunuyor. Sergi mekânına ilk girildiği zaman kullanıcının karşısına çıkan dev iki koridor bir seçim yapmaya zorluyor; ya koridorlardan biri seçilecek ya da iki koridor da es geçilip, sol taraftaki boşluktan mekâna girilecek. Mekân ancak koridorlar geçildikten sonra tam anlamıyla algılanabiliyor. Mekanda kutucuklar, koridorlar ve bölümler var. Her şey birbirine bölümlerin üzerine kurulduğu bağlamlarla ve bu bağlamlara bağlı etiketlerle bağlanıyor. Asma kat ise kartografi ve arşiv bölümlerine ayrılmış durumda. Kullanıcı burada bilgisayarlarla arşivin tamamına ulaşabiliyor.” Sanat ve tasarım ilişkisi üzerine yoğunlaşacak olan Opal, ilk sergisi ile sergi sunumları ve mekan tasarımına olan vurgusunu gösteriyor.

Ekleme yapmak serbest
Yanyana getirilen ikili görsellerin birbirleriyle kurduğu ironik ve sosyal tabanlı ilişki, izleyicilerin kullanması önerilen eleştirel yorumlama becerisine gönderme yapıyor.  İnterneti, siyasi ve sosyal sistemin bir metaforu olarak ele alan çalışma, yalnızca internetten toplanmış verilerden oluşuyor. Üstelik, isteyenlerin doküman yükleyerek müdahale edebileceği açık bir kaynak olarak işliyor. Başak Şenova,  “Bizim için yaratılmış olan sadece imgeler değil, aynı zamanda ideolojiler ve imgelerin ardındaki gerçeklerdir” dediğinde, bu gerçekliği kolektif ve eleştirel bir biçimde üretmemizin gerekliliğini vurguluyor. Şenova, izleyicinin sadece sergiyi gezerken değil, aynı zamanda online arşivle ilişki kurarken, kendi kararını vermesi, yeni bir başlık ve dosya açabiliyor olması, özünde izleyicinin kullanıcıya dönüşüp, kendi algısını kurmasını ön gören bir yöntem öneriyor: “Bu arşivler, yaşam tarzlarının tekrar tasarlanması, otokontrol işlemleri, tarihin yeniden algılanması, sosyal psikoloji biçimlerinin üretimi, iletişim kanallarının yapılandırılmasıyla günlük algı ve kavrayışımızın çeşitli düzeylerinde işler.”
Sosyo-politik eleştiri üzerine kurulan sergi, didaktik olmanın tersine, sanatçının yorumunu iddiasız biçimde kurgulamasıyla gerçekleşiyor. Sanatsal yaratım ve politik aksiyon arasındaki tehlikeli gördüğü noktaları sorduğumda, Andujar şöyle yanıtlıyor: “Sanat, hayatımızın bir diğer kültürel yönü ve politik bir temsili. Politika, topluma ilişkindir, dolayısıyla toplumdaki her eylem politik bir anlam taşır. Herkes aktivist olabilir, sanatçının aktivist olması onun daha önemli olduğu anlamına gelmez. Birçok politik sanatta, ‘öteki’ insanların hayatlarını kullanıyor. Bence bu, oldukça tehlikeli bir sınırı geçmek anlamına geliyor.  Politik sanat yaptığını söyleyen sanatçıların, diğerlerinin hayatını kullanması, gerçek insanlarla sosyal bir deney yapmak gibi. Fakir bir mahalleye gidip, orayı yorumluyor. Sanatçılar bugünlerde çok sık geziyor, ancak her bağlam birbirinden farklı. Yerellikle ve yerel olarak çalışmak oldukça karmaşık konular.”
27 Haziran’a kadar devam edecek olan sergi, aynı zamanda Kadir Has Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde öğretim görevlisi olan Başak Şenova’nın hazırladığı bir sergi kitabı da sunuyor. Balat’ta, Plato Yüksek Meslek Okulu’na bağlı olarak işleyen Opal Sanat Merkezi, akşam 20.00’ye kadar açık, pazartesileri ise kapalı.

Share

İstanbul’da inceden inceye ağlarını ören çağdaş sanat, bu kez çok bakir bir alana, Haliç’e demir attı. Denizin serin sularına nazır kurulan Plato Meslek Yüksekokulu’nun bünyesindeki Opal, şehrin çağdaş sanat mekânlarına yeni bir durak olarak eklendi.

Ahşap bir binanın ardına saklanan Opal, ilk olarak İspanyol sanatçı Daniel Garcia Andújar’ın çeşitli ülkelere yolu düşen Postkapital-Arşiv 1989-2001 adlı sergisine ev sahipliği yapıyor. Küratörlüğünü Başak Şenova’nın yaptığı sergi, sanatçının geçtiğimiz 10 yıl içinde internetten derlediği 250 binin üzerinde metin, işitsel dosya ve video gibi belgelerden oluşan dijital bir arşiv. Andújar, 20 yılda dünya genelinde yaşanan toplumsal, politik, ekonomik ve kültürel değişiklikleri, 1989 Berlin Duvarı’nın yıkılışı ve 11 Eylül 2001 saldırıları ekseninde okuyor. İzleyiciye bu vakalardan sonra yeni oluşturduğu yıkımları, duvarları anlatmaya çalışıyor.

Usta yazar E.M.Cioran, her satırı başlı başına bir aforizma olan Çürümenin Kitabı’nda “Toplumun düzenini reddetmek de, kabul etmek de aynı şekilde abestir: Onun iyi veya kötü yönde değişimlerine, ümitsiz bir tutuculukla maruz kalmaya mecburuz; tıpkı doğuma, aşka, iklime ve ölüme maruz kaldığımız gibi.” der. Bulunduğumuz çağın çoğu zaman ürküten hallerini parça parça okumak zor olabilir. Son yirmi yılda yaşanan hızlı değişimi fotoğraflar, videolar, sesler, afişler ve daha pek çok vasıta ile derli toplu görmek, okumak hayretimizi artıracaktır kuşkusuz. İspanyalı sanatçı Andújar’ın Postkapital’de yapmak istediği tam da bu: yüzleştirmek, sorgulamak. Tamamı internetten toplanan sergi sürekli büyüyor ve küçülüyor. Zira arşiv (www.postcapital.org) adresinden herkesin erişimine açık. İngilizce kelime olan postkapital, hem finansal sermayeye hem de başkentlere atıfta bulunurken, kapitalist toplumlardaki dönüşümleri anlatıyor.

Eskisi gibi gidip arşivleri ziyaret etmediğimizi söyleyen Andújar, “Artık birbirlerine ağlarla bağlanan büyük arşivlerin içinde yaşıyoruz. Bilgiye, teknoloji ve başka şeylerden yararlanarak erişebiliyoruz. Onları yakalayamazsak bunlar göz açıp kapayıncaya kadar geçip gidiyor. Bilgi bize ulaşırken çok gürültülü geliyor. Bu kargaşanın içinden onu çekip çıkarmamız lazım.” Serginin bizden istediği ise Cioran’ın dediklerine ek olarak durup sorgulamak.

Opal’e gidiş çok da zor değil. Yaklaşık bir asır Eminönü ile Karaköy’ü birbirine bağlayan; vaktini doldurduktan sonra emekliye ayrılan Balat’taki tarihi Galata Köprüsü’nün karşısında, Ayvansaray Caddesi No: 33′te. Sergi, 27 Haziran’a kadar gezilebilir. (0212 621 12 47) ZAMAN

MUSA İĞREK

Share

İSTANBUL – Daniel Garcia Andujar’ın “Postkapital Arşivi 1989-2001” adlı sergisi açıldı. İstanbul Eyüp Balat’a bulunan Opal Çağdaş Sanat Mekanı’nda açılan sergi. 27 Haziran’a kadar açık kalacak. Serginin Küratörlüğünü Başa Şenova yaptı.

Sergide, bir multimedya enstalasyonu ve açık veri tabanı olarak tasarlandı. Andujar, geçtiğimiz 10 yıl içinde internetten derlediği 250.000’in üzerinde metin, işitsel dosya ve video gibi belgelerden oluşan dijital bir arşivden oluşuyor.

“Postkapital” son 20 yılda dünya genelinde toplumsal, politik, ekonomik ve kültürel değişiklikleri 1989 Berlin Duvarı’nın yıkılışı ve 11 Eylül 2001 saldırları gibi iki önemil tarihi olay ekseninde ele alıyor. Andujar, Postkapital Arşivi 1989-2001 projesiyle, bilginin yorumuna dayanan “şebekeleşmiş (networked) arşivler”e dikkat çekiyor.

Andujar, Berlin Duvar’ın yıkılmasının ardından yaşanan gelişmeleri post-komünizm değil, post-kapitalizm unsurları olarak ele alıyor. “Postkapital”, 21. yüzyılın karmaşık ve çelişkili olgularını, temsili yapı çerçevesinde ele alan Andujar tarafından 1989 ve 2001 olayları arasındaki zaman dilimi olarak gösterilen bir dönemi de değerlendiriyor. İngilizce bir terim olan “postkapital”, hem finansal sermayeye hem de başkentlere atıfta bulunarak, ve bu kapsamda, kapitalist toplumlardaki dönüşümleri ve kent merkezli güçlerinin değişimini araştırıyor.

Share